ช่วงนี้คนที่กำลังวางแผนเที่ยวยุโรปมักเจอคำว่า EES และ ETIAS จนเริ่มกังวลว่า “ต้องสมัครอะไรเพิ่มไหม” “มีวีซ่าเชงเก้นแล้วยังต้องทำ ETIAS หรือเปล่า” หรือ “ถ้าไม่ทำจะขึ้นเครื่องไม่ได้ไหม” ความสับสนเกิดขึ้นเพราะสองระบบนี้เกี่ยวกับการเข้ายุโรปเหมือนกัน แต่ทำงานคนละจุดและใช้กับคนละกลุ่ม

สำหรับคนไทย ประเด็นสำคัญคือ EES เป็นระบบบันทึกการเข้าออกที่ด่านชายแดนของยุโรป ผู้เดินทางไม่ต้องสมัครเองล่วงหน้า ส่วน ETIAS เป็นระบบอนุญาตเดินทางล่วงหน้าสำหรับ “สัญชาติที่ได้รับยกเว้นวีซ่า” ซึ่งคนไทยทั่วไปที่ไปท่องเที่ยวเชงเก้นยังต้องขอ วีซ่าเชงเก้น ตามปกติ ไม่ใช่ใช้ ETIAS แทนวีซ่า

บทความนี้อัปเดตจากข้อมูลทางการของสหภาพยุโรป โดย EES เริ่มใช้งานแบบทยอยตั้งแต่ 12 ตุลาคม 2025 และมีเป้าหมายให้ใช้งานครบทุกด่านภายนอกของประเทศที่ใช้ระบบตั้งแต่ 10 เมษายน 2026 ส่วน ETIAS ระบุว่าจะเริ่มใช้งานในไตรมาสสุดท้ายของปี 2026 และขณะนี้ยังไม่ต้องดำเนินการใด ๆ ก่อนระบบเปิดจริง

1. EES คืออะไร และเปลี่ยนอะไรที่ด่านยุโรป

EES ย่อมาจาก Entry/Exit System เป็นระบบ IT อัตโนมัติของยุโรปสำหรับบันทึกการเข้าและออกของผู้เดินทางที่ไม่ใช่พลเมือง EU/Schengen เมื่อเดินทางระยะสั้นผ่านด่านภายนอกของประเทศที่ใช้ระบบนี้ ระบบจะช่วยบันทึกข้อมูลแทนการพึ่งพาตราประทับพาสปอร์ตแบบเดิมมากขึ้น

เมื่อเดินทางครั้งแรกหลังระบบเริ่มใช้ ผู้เดินทางอาจต้องให้ข้อมูลส่วนตัว ถ่ายภาพใบหน้า และ/หรือสแกนลายนิ้วมือ ข้อมูลจะถูกบันทึกเป็นไฟล์ดิจิทัล ทำให้การนับวันพำนักในกลุ่มประเทศที่ใช้ EES มีความเป็นระบบมากขึ้น โดยเฉพาะกฎพำนักระยะสั้นไม่เกิน 90 วันภายใน 180 วัน

2. ETIAS คืออะไร และใครต้องสมัคร

ETIAS ย่อมาจาก European Travel Information and Authorisation System เป็นระบบอนุญาตเดินทางล่วงหน้าแบบออนไลน์สำหรับผู้เดินทางจากประเทศที่ได้รับยกเว้นวีซ่า เมื่อจะเดินทางระยะสั้นไปยัง 30 ประเทศยุโรปที่กำหนด เช่น ฝรั่งเศส เยอรมนี อิตาลี สเปน เนเธอร์แลนด์ สวิตเซอร์แลนด์ นอร์เวย์ และประเทศในกลุ่มที่เกี่ยวข้อง

ETIAS ไม่ใช่วีซ่าเชงเก้น และไม่ใช่ช่องทางสำหรับคนที่ยังต้องขอวีซ่าอยู่แล้ว หากสัญชาติของผู้เดินทางต้องขอวีซ่าเพื่อเข้าเชงเก้น ก็ต้องยื่นวีซ่าตามปกติ ไม่สามารถใช้ ETIAS แทนได้

ข้อมูลทางการของ EU ระบุว่า ETIAS จะเริ่มใช้งานในไตรมาสสุดท้ายของปี 2026 และผู้เดินทางยังไม่ต้องดำเนินการใด ๆ ในตอนนี้ สหภาพยุโรปจะประกาศวันเริ่มใช้ที่แน่นอนล่วงหน้าหลายเดือนก่อนระบบเปิดจริง

3. คนไทยต้องทำ EES หรือ ETIAS ไหม

คำตอบต้องแยกเป็นสองส่วนครับ เพราะ EES และ ETIAS ไม่ใช่ระบบเดียวกัน

4. ตารางเปรียบเทียบ EES, ETIAS และวีซ่าเชงเก้น

สามคำนี้มักถูกพูดรวมกันในข่าวท่องเที่ยวยุโรป แต่ความหมายต่างกันมาก ตารางนี้ช่วยให้เห็นภาพว่าอะไรคือระบบที่ด่าน อะไรคือการอนุญาตเดินทาง และอะไรคือวีซ่าที่คนไทยส่วนใหญ่ยังต้องยื่น

เลื่อนตารางซ้าย-ขวาได้บนมือถือ

5. เตรียมตัวยังไงก่อนเที่ยวยุโรปหลังมี EES

สิ่งที่คนไทยควรทำไม่ใช่การสมัคร EES แต่คือการเตรียมตัวให้ผ่านด่านได้ราบรื่นขึ้น เพราะช่วงระบบใหม่เริ่มใช้งานครบทุกด่าน อาจใช้เวลามากกว่าปกติ โดยเฉพาะสนามบินใหญ่หรือช่วงเทศกาลท่องเที่ยว

6. Checklist เอกสารที่ควรถือไปเมื่อเข้าเชงเก้น

ถึงแม้คุณจะมีวีซ่าเชงเก้นแล้ว เจ้าหน้าที่ด่านชายแดนยังมีสิทธิ์ถามวัตถุประสงค์การเดินทางและขอดูเอกสารประกอบได้ ดังนั้นเอกสารควรเล่าเรื่องเดียวกันกับสิ่งที่เคยยื่นตอนขอวีซ่า

หากเอกสารบางอย่างเป็นภาษาไทยและต้องใช้ประกอบการยื่นวีซ่าหรือชี้แจงเพิ่มเติม ควรเตรียมการ แปลเอกสาร ให้เหมาะสมกับข้อกำหนดของสถานทูตหรือหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ไม่ควรแปลเองแบบไม่เป็นทางการหากเอกสารนั้นมีผลต่อการพิจารณา

7. ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยเกี่ยวกับ EES และ ETIAS

ความผิดพลาดส่วนใหญ่มาจากการอ่านข่าวแบบสั้น ๆ แล้วตีความว่า “ยุโรปกำลังเปลี่ยนวีซ่าใหม่ทั้งหมด” ทั้งที่จริง ๆ EES และ ETIAS เป็นคนละเรื่องกับการยื่นวีซ่าเชงเก้นของคนไทยทั่วไป

เลื่อนตารางซ้าย-ขวาได้บนมือถือ

8. แหล่งข้อมูลทางการที่ควรตรวจสอบ

ข้อมูล EES และ ETIAS เป็นข้อมูลที่เปลี่ยนตามประกาศของสหภาพยุโรป จึงควรใช้แหล่งทางการเป็นหลัก โดยเฉพาะเรื่องวันเริ่มใช้ ค่าธรรมเนียม ประเทศที่เกี่ยวข้อง และข้อยกเว้นรายเคส

หากคุณยังอยู่ในขั้นตอนเตรียมขอวีซ่า แนะนำให้ตรวจความพร้อมของ Statement, แผนเดินทาง และ Cover Letter วีซ่าเชงเก้น ให้สอดคล้องกัน เพราะ EES และ ETIAS ไม่ได้ทำให้ขั้นตอนวีซ่าของคนไทยหายไป

9. ควรให้ผู้เชี่ยวชาญช่วยเมื่อไหร่

หากเป็นทริปยุโรปครั้งแรก ทริปหลายประเทศ หรือทริปที่มีประวัติเดินทางเชงเก้นเดิม การให้ผู้เชี่ยวชาญช่วยตรวจจะช่วยลดความเสี่ยงจากการเข้าใจผิดเรื่องประเทศที่ต้องยื่นวีซ่า วันพำนัก เอกสารเข้าเมือง และการใช้วีซ่าผิดเงื่อนไข

เคสที่ควรระวังเป็นพิเศษ เช่น ยื่นประเทศหนึ่งแต่เข้าอีกประเทศก่อน อยู่หลายประเทศจำนวนวันใกล้เคียงกัน ใช้ เชงเก้น Multiple Entry หลายรอบ หรือเคยอยู่ใกล้ครบ 90 วันใน 180 วัน

❓ คำถามที่ถามบ่อย (FAQ)