หลายคนทำหนังสือเดินทางเล่มใหม่เรียบร้อยแล้ว แต่พอจะยื่นวีซ่าต่างประเทศกลับเจอคำถามว่า “ประวัติวีซ่าอยู่ในเล่มเก่า ต้องแนบเล่มเก่าด้วยไหม?” โดยเฉพาะคนที่เคยมีวีซ่าเชงเก้น อังกฤษ อเมริกา ออสเตรเลีย แคนาดา ญี่ปุ่น หรือประเทศอื่น ๆ ในพาสปอร์ตเล่มก่อน

คำตอบคือ โดยทั่วไปควรเตรียมหนังสือเดินทางเล่มเก่าที่มีประวัติวีซ่าหรือประวัติเดินทางไปด้วยเสมอ แม้เล่มใหม่จะเป็นเล่มหลักที่ใช้ยื่น เพราะเล่มเก่าอาจช่วยให้เจ้าหน้าที่เห็นประวัติการเดินทาง การใช้วีซ่าถูกต้อง และความต่อเนื่องของตัวตนผู้สมัคร

แต่ไม่ได้แปลว่าทุกประเทศจะต้องใช้เล่มเก่าในรูปแบบเดียวกัน บางประเทศต้องอัปโหลดสำเนา previous passports ในระบบออนไลน์ บางประเทศให้แนบเฉพาะหน้าที่มีวีซ่าหรือตราประทับ บางประเทศอาจขอดูเล่มเก่าตัวจริงตอนยื่น ดังนั้นก่อน ทำวีซ่า ควรตรวจ Checklist ล่าสุดของประเทศนั้นก่อนเสมอ

1. ทำไมหนังสือเดินทางเล่มเก่ายังสำคัญ แม้มีเล่มใหม่แล้ว

หนังสือเดินทางเล่มใหม่ใช้ยืนยันตัวตนปัจจุบันและเป็นเอกสารหลักในการติดวีซ่าหรือเชื่อมกับวีซ่าใหม่ แต่เล่มเก่ามีข้อมูลอีกชุดหนึ่งที่เล่มใหม่ไม่มี นั่นคือประวัติวีซ่า ประวัติการเข้าออกประเทศ และหลักฐานว่าผู้สมัครเคยเดินทางแล้วกลับตามเงื่อนไขหรือไม่

สำหรับบางประเทศ ประวัติการเดินทางเป็นองค์ประกอบหนึ่งที่ช่วยให้เจ้าหน้าที่เห็นภาพพฤติกรรมการเดินทาง เช่น เคยได้รับวีซ่าแล้วใช้ถูกต้อง เคยเดินทางออก-เข้าตามกำหนด หรือเคยมีประวัติวีซ่าหลายประเทศโดยไม่มีปัญหา

2. หนังสือเดินทางเล่มใหม่แต่ประวัติอยู่เล่มเก่า ต้องแนบอะไรบ้าง

หลักทั่วไปคือควรเตรียมทั้ง “เล่มใหม่” และ “เล่มเก่าที่เกี่ยวข้อง” โดยเฉพาะเล่มที่มีวีซ่าหรือประวัติการเดินทางในช่วงที่ประเทศนั้นถามย้อนหลัง เช่น 5 ปี หรือ 10 ปี ขึ้นอยู่กับแบบฟอร์มและข้อกำหนดของประเทศปลายทาง

เลื่อนตารางซ้าย-ขวาได้บนมือถือ

3. ควรถ่ายสำเนาหนังสือเดินทางเล่มเก่าหน้าไหนบ้าง

ถ้าต้องแนบเล่มเก่าเป็นสำเนาหรือไฟล์อัปโหลด ไม่ควรถ่ายเฉพาะหน้าวีซ่าแบบโดด ๆ เพราะเจ้าหน้าที่อาจต้องเห็นข้อมูลเจ้าของเล่มและตราประทับเข้าออกที่สัมพันธ์กับวีซ่านั้นด้วย

• หน้าข้อมูลส่วนตัวของเล่มเก่า เพื่อยืนยันว่าเป็นพาสปอร์ตของผู้สมัครคนเดียวกัน
• หน้าวีซ่าที่เคยได้รับ เช่น วีซ่าเชงเก้น อังกฤษ อเมริกา ออสเตรเลีย แคนาดา หรือประเทศที่เกี่ยวข้อง
• หน้า entry/exit stamp ที่แสดงว่าเคยเข้าและออกประเทศตามกำหนด
• หน้าที่มีการต่ออายุหรือแก้ไขข้อมูล หากมีหมายเหตุในพาสปอร์ต
• เอกสารเปลี่ยนชื่อ หากเล่มเก่าและเล่มใหม่ใช้ชื่อไม่ตรงกัน
• หน้าที่มีวีซ่ายังไม่หมดอายุ หากเกี่ยวข้องกับการเดินทางหรือการยื่นครั้งใหม่

4. ถ้าวีซ่าเก่ายังไม่หมดอายุแต่อยู่ในพาสปอร์ตเล่มเก่า ต้องทำอย่างไร

กรณีนี้ต้องแยกเป็น 2 เรื่อง คือ “ใช้วีซ่าเก่าเดินทาง” กับ “ใช้ประวัติวีซ่าเก่าเป็นหลักฐานตอนยื่นวีซ่าใหม่” เพราะกฎไม่เหมือนกันในแต่ละประเทศ

บางประเทศ เช่น สหรัฐอเมริกา มีคำแนะนำทางการว่า หากวีซ่ายังมีผลอยู่ในหนังสือเดินทางเล่มเก่าที่หมดอายุ ผู้เดินทางไม่จำเป็นต้องขอวีซ่าใหม่เพียงเพราะเปลี่ยนพาสปอร์ต แต่ต้องเดินทางพร้อมทั้งเล่มเก่าที่มีวีซ่าและเล่มใหม่ที่ยังใช้ได้ โดยมีเงื่อนไขว่าเป็นสัญชาติเดียวกันและวีซ่าไม่ถูกยกเลิกหรือเสียหาย อย่างไรก็ตามควรตรวจข้อมูลล่าสุดจากเว็บไซต์ทางการก่อนเดินทางจริง

ในบางประเทศหรือบางประเภทวีซ่า อาจต้องอัปเดตข้อมูลพาสปอร์ตใหม่ในระบบ หรือทำเรื่อง transfer visa / update passport details ก่อนเดินทาง เช่น กรณีวีซ่าออสเตรเลียที่ข้อมูลวีซ่าเชื่อมกับเลขหนังสือเดินทาง ผู้ถือวีซ่าอาจต้องแจ้งข้อมูลพาสปอร์ตใหม่กับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง

5. ถ้าหนังสือเดินทางเล่มเก่าหายหรือถูกยึดคืน ต้องใช้อะไรแทน

ถ้าเล่มเก่าหาย แต่ในเล่มนั้นมีประวัติวีซ่าสำคัญ ควรเตรียมเอกสารอธิบายแทน ไม่ควรปล่อยช่อง travel history ว่างหรือกรอกแบบเดา เพราะบางแบบฟอร์มถามประวัติเดินทางย้อนหลังอย่างละเอียด

เอกสารที่อาจใช้ช่วยอธิบาย ได้แก่:

• ใบแจ้งความกรณีหนังสือเดินทางหาย
• เอกสารจากกรมการกงสุลหรือหน่วยงานที่เกี่ยวข้องกับการออกเล่มใหม่ หากมี
• สำเนาพาสปอร์ตเล่มเก่าที่เคยถ่ายไว้
• สำเนาวีซ่าเก่าหรือไฟล์วีซ่าอิเล็กทรอนิกส์
• ตั๋วเดินทางเก่า ใบจองโรงแรม หรือเอกสารจากสายการบินที่ช่วยยืนยันช่วงเดินทาง
• ข้อมูลการเดินทางจากระบบทางการ หากประเทศนั้นมีระบบให้ตรวจสอบ

6. ถ้าเล่มใหม่ชื่อไม่ตรงกับเล่มเก่า ต้องแนบอะไรเพิ่ม

เคสนี้พบบ่อยหลังแต่งงาน เปลี่ยนนามสกุล เปลี่ยนชื่อ หรือสะกดชื่อภาษาอังกฤษในเล่มใหม่ไม่เหมือนเล่มเก่า จุดสำคัญคือเจ้าหน้าที่ต้องเห็นเส้นทางชัดว่าเล่มเก่าและเล่มใหม่เป็นของบุคคลเดียวกัน

เอกสารที่ควรเตรียม เช่น:

• ใบเปลี่ยนชื่อหรือนามสกุล
• ทะเบียนสมรสหรือทะเบียนหย่า หากเกี่ยวข้อง
• เอกสารราชการที่ระบุชื่อเดิมและชื่อใหม่
• สำเนาหนังสือเดินทางเล่มเก่าและเล่มใหม่
• คำอธิบายสั้น ๆ ในจดหมายประกอบ หากระบบหรือประเทศนั้นเหมาะกับการแนบจดหมาย

ถ้าเอกสารเป็นภาษาไทยและประเทศปลายทางกำหนดให้ใช้ภาษาอังกฤษหรือภาษาอื่น ควรดำเนินการ แปลเอกสาร หรือรับรองเอกสารตาม Checklist ล่าสุด ไม่ควรแปลเฉพาะบางหน้าแล้วปล่อยให้ข้อมูลเชื่อมกันไม่ครบ

7. ตารางเทียบแนวทางตามประเทศยอดนิยม

ประเทศต่าง ๆ มีวิธีดูประวัติพาสปอร์ตและวีซ่าไม่เหมือนกัน ตารางนี้เป็นแนวทางวางเอกสารทั่วไป ไม่ใช่ Checklist แทนเว็บไซต์ทางการ ควรตรวจข้อมูลล่าสุดก่อนยื่นจริงทุกครั้ง

เลื่อนตารางซ้าย-ขวาได้บนมือถือ

8. Decision Flow ก่อนยื่นวีซ่าเมื่อมีพาสปอร์ตหลายเล่ม

ก่อนยื่นจริง ลองไล่เช็กตามขั้นตอนนี้ จะช่วยให้รู้ว่าควรแนบเล่มเก่าแบบไหน และไม่ตกเอกสารสำคัญ

9. ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยเมื่อใช้เล่มใหม่แต่ประวัติอยู่เล่มเก่า

10. แหล่งข้อมูลทางการที่ควรตรวจสอบก่อนยื่นจริง

กฎเรื่องหนังสือเดินทางเล่มเก่า วีซ่าเก่าที่ยังมีผล การอัปเดตข้อมูลพาสปอร์ต และเอกสาร previous passports อาจเปลี่ยนได้ตามประเทศและระบบยื่นวีซ่า ควรตรวจข้อมูลล่าสุดจากเว็บไซต์ทางการก่อนยื่นจริงเสมอ

11. เคสแบบไหนควรให้ผู้เชี่ยวชาญช่วยดูก่อนยื่น

ถ้ามีแค่เล่มใหม่กับเล่มเก่าธรรมดา และชื่อข้อมูลตรงกัน เคสอาจไม่ซับซ้อนมาก แต่บางเคสควรให้ผู้เชี่ยวชาญช่วยตรวจ เพราะเล่มเก่าอาจมีทั้งจุดที่ช่วยเสริมเคสและจุดที่ต้องอธิบายเพิ่ม

• มีหนังสือเดินทางหลายเล่มและประวัติเดินทางกระจายหลายช่วง
• เล่มเก่ามีวีซ่าที่ยังไม่หมดอายุ
• เล่มเก่าหาย แต่แบบฟอร์มถาม travel history ย้อนหลัง
• ชื่อหรือนามสกุลในเล่มใหม่ไม่ตรงกับเล่มเก่า
• เคยมีวีซ่าถูกปฏิเสธหรือเคยอยู่เกินกำหนดในเล่มเก่า
• ต้องกรอกประวัติเดินทางละเอียด เช่น 5–10 ปีย้อนหลัง
• ต้องใช้ Cover Letter อธิบายความต่อเนื่องของเล่มเก่าและเล่มใหม่

❓ คำถามที่ถามบ่อย (FAQ)