สถาบันภาษาในไทยที่ต้องการจ้างครูต่างชาติ มักสับสนว่าควรใช้ Non-B Teaching เหมือนโรงเรียนทั่วไป หรือใช้ Non-B Working / Employment แบบบริษัท เพราะคำว่า “สถาบันภาษา” ในทางเอกสารอาจมีได้หลายรูปแบบ เช่น โรงเรียนสอนภาษาที่มีใบอนุญาตสถานศึกษา, ศูนย์อบรมภาษา, บริษัทฝึกอบรม, เอเจนซี่จัดครู หรือสถาบันที่เปิดคอร์สระยะสั้น

คำตอบที่ถูกต้องจึงไม่ใช่เลือกจากชื่อทางการตลาดว่า “สถาบันภาษา” แต่ต้องดูว่า นิติบุคคลของสถาบันคืออะไร ใครเป็นนายจ้างจริง ครูสอนที่ไหน สอนภายใต้ใบอนุญาตประเภทใด และเอกสารที่จะใช้ทำ Work Permit ระบุอย่างไร หากเป็นการสอนแบบมีค่าจ้างให้สถาบันในไทย โดยหลักต้องใช้เส้นทาง Non-Immigrant B และ Work Permit ให้ตรงกับข้อเท็จจริง

บทความนี้จะช่วยให้เจ้าของสถาบันภาษา HR เอเจนซี่ และผู้ประสานงานต่างชาติ เข้าใจว่าเคสไหนควรประเมิน Non-B Teaching, เคสไหนอาจต้องประเมิน Non-B Employment, เอกสารฝั่งสถาบันควรเตรียมอะไร, Work Permit ต้องระวังอะไร และต้องดูคุรุสภาหรือใบอนุญาตสอนหรือไม่ หากมีเอกสารครูต่างประเทศ เช่น degree, transcript, police clearance หรือ teaching certificate ควรวางแผนเรื่อง แปลเอกสาร และรับรองเอกสารล่วงหน้า

1. ครูต่างชาติสอนสถาบันภาษา ต้องใช้วีซ่าอะไร

หากครูต่างชาติเข้ามาสอนในไทยแบบมีค่าจ้าง วีซ่าที่ควรประเมินเป็นหลักคือ Non-Immigrant B เพราะวัตถุประสงค์คือเข้ามาทำงานให้หน่วยงานในไทย ไม่ใช่เข้ามาท่องเที่ยว เรียน หรือทำงาน remote ให้ต่างประเทศ

ประเด็นที่ต้องแยกคือจะใช้ Non-B ในหมวด Teaching หรือ Employment/Working เพราะสถาบันภาษาแต่ละแห่งมีโครงสร้างไม่เหมือนกัน บางแห่งเป็นโรงเรียนสอนภาษาที่มีใบอนุญาตและมีเอกสารจากหน่วยงานกำกับ บางแห่งเป็นบริษัทจัดอบรมภาษาให้ลูกค้าองค์กร บางแห่งเป็นศูนย์สอนพิเศษหรือแพลตฟอร์มจัดครู ซึ่งเอกสาร Non-B และ Work Permit อาจต่างกัน

2. Non-B Teaching หรือ Non-B Working ต่างกันอย่างไร

Non-B Teaching มักใช้กับผู้ที่จะทำงานเป็นครูหรืออาจารย์ใน school, university หรือ institute โดยมีเอกสารจากสถานศึกษาหรือหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เช่น หนังสือรับเข้าทำงาน หนังสือจากหน่วยงานกำกับ เอกสารสถานศึกษา วุฒิการศึกษา Resume และ Police Clearance ตาม Checklist ของสถานทูตที่ยื่นจริง

ส่วน Non-B Working / Employment มักใช้กับการทำงานเป็นพนักงานของบริษัทหรือนิติบุคคลไทย ซึ่งต้องมีเอกสารนายจ้าง เอกสารบริษัท หนังสือจ้างงาน และเอกสาร Work Permit / WP.3 ตามที่สถานทูตหรือกรมการจัดหางานกำหนด หากสถาบันภาษาเป็นบริษัทอบรมภาษา ไม่ใช่โรงเรียนที่มีใบอนุญาตสถานศึกษา เอกสารอาจไปทาง Employment มากกว่า Teaching

3. ทำไมไม่ควรใช้ Tourist Visa, ED Visa หรือ DTV

การสอนภาษาในไทยแบบมีค่าจ้างเป็นกิจกรรมการทำงาน ไม่ใช่การท่องเที่ยวหรือการเรียน ดังนั้นไม่ควรให้ครูเข้ามาด้วย Tourist Visa หรือ Visa Exemption แล้วเริ่มสอนก่อน ส่วน ED Visa ใช้สำหรับผู้เรียน ไม่ใช่ผู้สอน และ DTV Workcation ใช้กับงาน remote ให้ต่างประเทศ ไม่ใช่งานสอนให้สถาบันภาษาในไทย

4. เอกสารที่สถาบันภาษาควรเตรียมให้ครูยื่น Non-B

เอกสารจริงต้องดูจากสถานทูตที่ครูจะยื่น แต่โดยโครงสร้าง สถาบันภาษาควรเตรียมเอกสารให้ครอบคลุม 4 เรื่อง คือ ตัวตนของครู ตัวตนของสถาบัน ความสัมพันธ์การจ้างงาน และแผน Work Permit หลังเข้าไทย

5. Work Permit สำหรับครูสถาบันภาษา ต้องดูอะไร

Non-B เป็นวีซ่าเพื่อเข้ามาตามวัตถุประสงค์การทำงาน แต่การทำงานอย่างถูกต้องต้องมี Work Permit ที่สอดคล้องกับงานจริง สำหรับครูสอนภาษา Work Permit ต้องดูอย่างน้อย 4 จุด คือ นายจ้าง ตำแหน่ง ลักษณะงาน และสถานที่ทำงาน

หากครูยังอยู่ต่างประเทศ สถาบันอาจต้องพิจารณา WP.3 หรือเอกสารขออนุญาตทำงานล่วงหน้า โดยนายจ้างเป็นผู้ยื่นแทนครู หากครูเข้ามาไทยแล้ว ต้องตรวจขั้นตอน Work Permit ปัจจุบันกับกรมการจัดหางานหรือระบบ e-Work Permit ก่อนให้เริ่มสอนจริง

6. ครูสอนภาษาต้องใช้คุรุสภาหรือใบอนุญาตสอนไหม

ประเด็นคุรุสภาต้องดูเป็นรายเคส ไม่ควรตอบว่า “ต้องใช้ทุกสถาบันภาษา” หรือ “ไม่ต้องใช้แน่นอน” เพราะขึ้นอยู่กับประเภทของสถานศึกษา ลักษณะการสอน ระดับผู้เรียน และว่าตำแหน่งนั้นอยู่ในข่ายวิชาชีพครูหรือไม่

ข้อมูลจากคุรุสภาระบุว่า บุคคลที่ไม่ได้รับใบอนุญาตไม่สามารถแสดงสิทธิประกอบวิชาชีพครูได้ และสถานศึกษาก็ไม่สามารถรับผู้ไม่มีใบอนุญาตหรือไม่ได้รับอนุญาตเฉพาะจากคุรุสภาเข้าประกอบวิชาชีพในสถานศึกษาได้ หากจำเป็นต้องใช้ครูต่างชาติ สถานศึกษาต้องขออนุญาตเป็นรายกรณี และระยะอนุญาตชั่วคราวครั้งละไม่เกิน 2 ปี รวมไม่เกิน 6 ปีต่อเนื่องตามเงื่อนไขที่กำหนด

7. Evidence Map: เอกสารแต่ละตัวพิสูจน์อะไร

สถาบันภาษาควรจัดเอกสารแบบ Evidence Map เพื่อให้เจ้าหน้าที่เห็นภาพเร็วว่า ครูคนนี้ทำงานให้ใคร สอนอะไร สอนที่ไหน และสถาบันมีสิทธิ์จ้างหรือไม่ ไม่ใช่แนบเอกสารจำนวนมากแต่ข้อมูลขัดกัน

8. ตัวอย่างเคสสถาบันภาษาที่ต้องเลือกต่างกัน

เคส A: โรงเรียนสอนภาษาที่มีใบอนุญาตโรงเรียน

ควรเริ่มประเมิน Non-B Teaching โดยดูว่าเอกสารโรงเรียน หนังสือรับเข้าทำงาน หนังสือจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง วุฒิครู และ Police Clearance ครบตามสถานทูตที่ยื่นจริงหรือไม่ จากนั้นวางแผน Work Permit และตรวจว่าต้องใช้เอกสารคุรุสภาหรือไม่

เคส B: บริษัทอบรมภาษาให้พนักงานองค์กร

อาจต้องประเมิน Non-B Employment/Working มากกว่า Teaching เพราะผู้สอนเป็นพนักงานของบริษัทอบรม ไม่ใช่ครูในโรงเรียนตามโครงสร้างสถานศึกษา เอกสารสำคัญคือ company registration, employment letter, job description, WP.3 และสถานที่ทำงานจริง

เคส C: เอเจนซี่จ้างครูแล้วส่งไปสอนหลายสถาบัน

ต้องระวังเป็นพิเศษว่าใครเป็นนายจ้างใน Work Permit และครูสอนที่ใดบ้าง หากครูไปหลายสถานที่ ต้องตรวจการระบุสถานที่ทำงานกับกรมการจัดหางานก่อน ไม่ควรให้เอกสารระบุที่เดียวแต่ครูทำงานจริงหลายที่

เคส D: ครูต่างชาติสอนออนไลน์จากไทยให้ผู้เรียนในไทย

ต้องดูว่าใครเป็นนายจ้างและรายได้มาจากใคร หากเป็นบริษัทไทยหรือสถาบันไทยจ้างให้สอนออนไลน์จากในไทย ยังเป็นการทำงานให้หน่วยงานในไทย ไม่ควรตีความว่าเป็น remote work แบบ DTV โดยอัตโนมัติ

9. ข้อผิดพลาดที่สถาบันภาษาพบบ่อย

เคสสถาบันภาษามักพลาดเพราะ “ชื่อเรียกทางธุรกิจ” ไม่ตรงกับ “โครงสร้างทางเอกสาร” เช่น เรียกตัวเองว่า school แต่เอกสารเป็นบริษัทอบรม หรือบอกว่าเป็น training แต่ให้ครูสอนประจำแบบโรงเรียน จุดนี้ควรแก้ก่อนออกเอกสารวีซ่า

10. แหล่งข้อมูลทางการที่ควรตรวจสอบ

ข้อมูล Non-B, Work Permit, WP.3 และใบอนุญาตสอนเปลี่ยนได้ตามสถานทูต ประเทศที่ครูยื่น ประเภทสถาบันภาษา จังหวัด และระบบราชการปัจจุบัน ก่อนดำเนินการควรตรวจจากแหล่งทางการโดยตรง ไม่ควรยึดจากประสบการณ์ของสถาบันอื่นเพียงอย่างเดียว

หากเอกสารครู เช่น degree, transcript, police clearance, teaching certificate หรือเอกสารจากต่างประเทศไม่ใช่ภาษาไทยหรืออังกฤษ ควรวางแผน แปลเอกสาร และรับรองเอกสารล่วงหน้า และถ้าสถาบันยังไม่แน่ใจว่าใช้ Non-B Teaching หรือ Working ควรเริ่มจากการ ปรึกษาวีซ่า ก่อนออกเอกสารให้ครู

❓ คำถามที่ถามบ่อยเกี่ยวกับครูต่างชาติสอนสถาบันภาษาในไทย