สมรสเท่าเทียมคืออะไร? ใครจดทะเบียนได้ สิทธิอะไรเปลี่ยนไป และต้องใช้อะไรบ้าง

คำว่า สมรสเท่าเทียม หมายถึงการที่กฎหมายไทยเปิดให้ บุคคลสองคนสามารถจดทะเบียนสมรสกันได้โดยไม่จำกัดว่าต้องเป็นชายกับหญิง และเมื่อจดทะเบียนถูกต้องแล้ว บุคคลทั้งสองมีสถานะเป็น “คู่สมรส” ตามกฎหมาย

การเปลี่ยนแปลงนี้เกิดจากพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ (ฉบับที่ 24) พ.ศ. 2567 ซึ่งแก้ถ้อยคำสำคัญด้านการหมั้นและการสมรส จากกรอบ “ชาย–หญิง” มาเป็น “บุคคล” และใช้คำว่า “คู่สมรส” เพื่อให้ครอบคลุมคู่รักทุกเพศ

สมรสเท่าเทียมคืออะไร?

สมรสเท่าเทียมคือการปรับกฎหมายครอบครัวให้การสมรสไม่ได้จำกัดอยู่เฉพาะ “ชายกับหญิง” แต่ใช้หลักว่า บุคคลสองคน ที่มีคุณสมบัติตามกฎหมายสามารถสมรสกันได้

ดังนั้นสำหรับคู่รัก LGBTQ+ จุดเปลี่ยนสำคัญคือ ความสัมพันธ์สามารถได้รับการจดทะเบียนเป็น การสมรสตามกฎหมายไทย เช่นเดียวกับคู่สมรสอื่น ๆ ไม่ได้เป็นเพียงการจัดพิธีแต่งงานหรือการอยู่ร่วมกันโดยไม่มีสถานะทางทะเบียน

กฎหมายสมรสเท่าเทียมมีผลตั้งแต่เมื่อไร?

กฎหมายสมรสเท่าเทียมมีผลใช้ในทางทะเบียนตั้งแต่ 23 มกราคม 2568 และกรมการปกครองได้ปรับระบบและแบบพิมพ์ทะเบียนสมรสให้รองรับคู่สมรสทุกเพศ

พระราชบัญญัติฉบับนี้ประกาศในราชกิจจานุเบกษาเมื่อวันที่ 24 กันยายน 2567 โดยกรมการปกครองระบุว่าการเปลี่ยนแปลงสำคัญในงานทะเบียนมีทั้ง การเปลี่ยนคำจาก “ชาย–หญิง” เป็น “บุคคล” และจาก “สามี–ภริยา” เป็น “คู่สมรส”

ใครสามารถจดทะเบียนสมรสเท่าเทียมได้?

ไม่ได้มีเงื่อนไขว่าต้องเป็นคู่ LGBTQ+ เท่านั้น หลักกฎหมายปัจจุบันคือ บุคคลสองคนที่มีคุณสมบัติครบสามารถสมรสกันได้ โดยเงื่อนไขหลักใช้กับทุกคู่

• เป็นบุคคลสองคนที่ประสงค์และยินยอมจะสมรสกัน
• โดยหลักต้องมีอายุครบ 18 ปีบริบูรณ์
• ไม่เป็นบุคคลวิกลจริตหรือบุคคลที่ศาลสั่งให้เป็นคนไร้ความสามารถ
• ไม่เป็นญาติสืบสายโลหิตโดยตรงขึ้นไปหรือลงมา
• ไม่เป็นพี่น้องร่วมบิดามารดา หรือร่วมแต่บิดาหรือมารดา
• ผู้รับบุตรบุญธรรมกับบุตรบุญธรรมไม่สามารถสมรสกันได้
• ต้องไม่มีคู่สมรสอยู่แล้วในขณะที่จะจดทะเบียนสมรสใหม่
• กรณีบุคคลที่ยังเป็นผู้เยาว์ ต้องตรวจเรื่องความยินยอมตามกฎหมายด้วย

สมรสเท่าเทียมต้องอายุเท่าไร?

อายุขั้นต่ำของการสมรสเปลี่ยนเป็น 18 ปีบริบูรณ์ จากเดิมที่กฎหมายกำหนดไว้ที่ 17 ปี

📱 เลื่อนตารางซ้าย-ขวาได้บนมือถือ

สมรสเท่าเทียมทำให้สิทธิอะไรเปลี่ยนไปบ้าง?

ผลสำคัญที่สุดคือคู่รักที่เดิมไม่สามารถเข้าสู่สถานะคู่สมรสได้ สามารถมี สิทธิและหน้าที่ทางกฎหมายในฐานะคู่สมรส ซึ่งเกี่ยวข้องทั้งทรัพย์สิน มรดก ครอบครัว การรักษาพยาบาล และสิทธิอื่นที่กฎหมายหรือระเบียบผูกไว้กับสถานะคู่สมรส

คู่รัก LGBTQ+ จดทะเบียนสมรสที่ไหน?

ในประเทศไทยสามารถติดต่อ สำนักทะเบียนอำเภอหรือสำนักทะเบียนเขต ได้โดยไม่จำเป็นต้องจดตามภูมิลำเนาของฝ่ายใดฝ่ายหนึ่ง

📱 เลื่อนตารางซ้าย-ขวาได้บนมือถือ

จดทะเบียนสมรสเท่าเทียมต้องใช้เอกสารอะไร?

สำหรับการจดทะเบียนในประเทศไทย กรมการปกครองระบุกลุ่มเอกสารหลัก ได้แก่เอกสารแสดงตัวบุคคล เอกสารสถานภาพสำหรับชาวต่างชาติ พยาน และเอกสารเพิ่มเติมตามกรณี

📱 เลื่อนตารางซ้าย-ขวาได้บนมือถือ

สมรสเท่าเทียม ถ้ามีคู่สมรสเป็นชาวต่างชาติล่ะ?

การที่กฎหมายเปิดให้บุคคลทุกเพศจดทะเบียนได้ หมายความว่ากรณีคู่ไทย-ต่างชาติสามารถใช้หลักการสมรสเดียวกัน แต่ฝ่ายต่างชาติยังต้องพิสูจน์ ตัวตนและสถานภาพว่าสามารถสมรสได้ตามกฎหมาย

ข้อมูลราชการระบุว่ากรณีคนไทยกับคนต่างชาติ โดยหลักจะเกี่ยวข้องกับ บัตรประชาชนของฝ่ายไทย + หนังสือเดินทางของฝ่ายต่างชาติ + หนังสือรับรองสถานภาพการสมรสของฝ่ายต่างชาติ พร้อมขั้นตอนแปลและรับรองเอกสารตามที่กำหนด

หากคู่ของคุณเป็นชาวต่างชาติ สามารถอ่านต่อเรื่อง จดทะเบียนสมรสกับชาวต่างชาติ เพื่อดูเรื่องหนังสือรับรองโสด Passport การแปล และการรับรองเอกสารโดยเฉพาะ

เอกสารต่างประเทศต้องแปลหรือรับรองหรือไม่?

ถ้าเอกสารภาษาต่างประเทศจะนำมาใช้จดทะเบียนสมรสกับหน่วยงานไทย ต้องตรวจทั้ง การรับรองต้นฉบับ + คำแปลภาษาไทย + การรับรองนิติกรณ์ ตามประเภทและที่มาของเอกสาร

กรมการปกครองระบุในคู่มือการจดทะเบียนสมรสว่า เอกสารภาษาต่างประเทศที่นำมาใช้ต้องผ่านการรับรองการแปลเป็นภาษาไทย ตามข้อกำหนดของกรมการกงสุล กระทรวงการต่างประเทศ

📱 เลื่อนตารางซ้าย-ขวาได้บนมือถือ

หากต้องดำเนินการจริง สามารถใช้บริการ แปลเอกสาร และตรวจลำดับการ รับรองเอกสาร ก่อนนำไปจดทะเบียน

หลังจดทะเบียนสมรสเท่าเทียมแล้ว ต้องทำอะไรต่อ?

หลังได้รับการจดทะเบียนแล้ว ขั้นตอนต่อไปขึ้นอยู่กับว่าคุณจะนำสถานะคู่สมรสไปใช้เรื่องใด ไม่จำเป็นว่าทุกคู่ต้องดำเนินการเหมือนกัน

สำหรับคู่ที่ต้องนำทะเบียนสมรสไปใช้ต่างประเทศ สามารถอ่านเรื่อง ทะเบียนสมรสภาษาอังกฤษ และตรวจข้อกำหนดของประเทศปลายทางก่อนเริ่มแปลเอกสารใหม่

หากขั้นตอนถัดไปคือการย้ายไปอยู่กับคู่สมรสต่างประเทศ ควรตรวจประเภท วีซ่าแต่งงาน หรือ Family / Partner Route ของประเทศนั้นแยกต่างหาก

ตัวอย่างสถานการณ์ที่ควรแยกให้ออกก่อนเตรียมเอกสาร

แหล่งข้อมูลทางการที่ใช้ตรวจเรื่องสมรสเท่าเทียม

กฎหมายและขั้นตอนทะเบียนควรตรวจจากแหล่งราชการก่อนทุกครั้ง โดยเฉพาะกรณีชาวต่างชาติ เอกสารภาษาต่างประเทศ หรือการจดทะเบียนที่สถานทูตไทยในต่างประเทศ

❓ คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับสมรสเท่าเทียม